Bu kitabdan sitatlar: «Zona. Həbsxana nəzarətçisinin qeydləri», Sergey Dovlatov

Nizami Əlisoy
Nizami Əlisoysitat gətirir3 il öncə
Və onda bəlli olub ki, arzu edilən azadlıq — tanış mahnı nəqarətindən başqa bir şey deyilmiş...
Mir Ismail Ali
Mir Ismail Alisitat gətirir4 il öncə
Həyat, yoldaş leytenant, arzunu üstələyir
b0497577606
b0497577606sitat gətirir4 il öncə
Naşirə məktub — 11

30 may 1982-ci il. Nyu-York

Yosser yaxınlığındakı bir əhvalatı xatırlayıram...
SEVGİLİ MƏHKUM

Düşərgənin iki kilometrliyində kənd məktəbi yerləşirdi. Məktəbdə bir müəllimə işləyirdi — metal dişləri və gözündə ağ ləkəsi olan arıq qadın idi.
Zonadan məktəbin artırması görsənirdi.
İpə-sapa yatmayan Makeyev də elə həmin zonada girələnirdi. Zaman-zaman əldən düşən altmış yaşlı kişi idi.
Qısası, məhkum kənd müəlliməsinə vuruldu.
O, qadının üz cizgilərini görmək iqtidarında deyildi. Üstəlik heç yaşını da bilmirdi. Bir şey bəlli idi — qadındır, vəssalam. Köhnə dəbli donda olan kimsə...
Adı-soyadı İzolda Şukina idi. Hərçənd Makeyev bunu da bilmirdi.
Əslinə qalanda, heç onu görməmişdi də. Bircə onu bilirdi ki — qadındır. Və onun donlarının rəngini ayırd edirdi. İki donu var idi: yaşıl və qəhvəyi.
Səhər tezdən Makeyev barakın damına çıxıb orada eşələnirdi. Bir müddətdən sonra ucadan bəyan edirdi:
— Qəhvəyi!..
Bu o demək idi ki, İzolda su başına gedir...
Heç yadıma gəlmir ki, məhkumlar Makeyevi dolasınlar. Əksinə, onun hissləri dərin maraq doğururdu.
Makeyev hisslərini barakın divarına köçürmüşdü — çobanyastığı çiçəyi çəkmişdi. Parovoz təkəri boyda idi. Hər axşam Makeyev ləçəklərdən birini əsgi ilə yuyub-təmizləyirdi...
İzolda Şukina baş verənlərin fərqində idimi? Bəlli deyil. Böyük ehtimalla fərqində idi. Çünki o, artırmada yaman ləngiyir və su başına da tez-tez gedirdi.
Onların görüşü yalnız bircə dəfə gerçəkləşdi. Makeyev istehsalat zonasında işləyirdi. Bir dəfə onu əlahiddə sahəyə gətirdilər. İzolda isə qəsəbədən keçirdi. Onların yolları suvurma qülləsinin yaxınlığında kəsişirdi...
Bütün kolon addımlarını yavaşıtdı. Konvoylar narahat olmağa macal tapmamış məhkumlar işin nə yerdə olduğunu onlara anlatdılar.
İzolda donub-qalmış kolon boyu addımlayırdı. Onun metal dişləri işıldayırdı. Keçə çəkmələri palçığa batırdı.
Makeyev durduğu cərgədən qadına kiçik kağız bükülü tulladı. İzolda onu qaldırdı, açdı. İçində əldəqayırma plastik müştük vardı.
Qadın qətiyyətlə konvoy rəisinə sarı addımladı. Qısa toxunma şərfini çıxartdı və onu çavuş Boykoya uzatdı. O isə əlindəkini məhkumlardan birinə ötürdü. Əldən düşmüş düşərgə cır-cındırının yanında parlaq təsir bağışlayan atəşin əsgi parçası cərgədən-cərgəyə gəzdi. Gəzdi, dolaşdı... Ta Makeyevin cılız boynu ona sarılanacan...
Məhkumlar yollarına davam etdilər. Cərgələrin birindən kimsə mahnı oxumaq istədi:
Sevgini, ləçər, nəyə xərcləyirsən?
Tək papirosu kiminlə çəkirsən?..

Amma onu yarımçıq kəsdilər. Vəziyyət — səssizliyə köklənməli idi...
Makeyev tez-tez dönüb geri boylanır və əlindəki şərfi başının üstündə dalğalandırırdı — ta zonaya çatanacan... Onun yatmağına on dörd il qalırdı...
Necmin Abdullayev
Necmin Abdullayevsitat gətirir2 ay öncə
Möhtəşəm qonşum var — Ernst Neizvestnıy. (Elə indicə o, inandırıcı tərzdə Harrison Solsberiyə sübut etdi: “Şaquli olan — Allahdır. Üfqi olan — Həyatdır. Onların kəsişməsində — mənəm, Mikelancelodur, Şekspirdir, Kafkadır...”)

Və — siz varsınız. Və mən bu sarsaq məktubu da sizə ünvanlayıram
Nizami Əlisoy
Nizami Əlisoysitat gətirir3 il öncə
“Gəda — ağsaqqalın ayağının altını qazır”.
Misir Məmmədli
Misir Məmmədlisitat gətirir4 il öncə
Həyat — solğun sentyabr səmasına yuvarlanıb yavaş-yavaş buxarlanır
Necmin Abdullayev
Necmin Abdullayevsitat gətirir2 ay öncə
Tonqalın tüstüsü sovuşur, solğun oktyabr səmasına qovuşurdu.
Nizami Əlisoy
Nizami Əlisoysitat gətirir3 il öncə
Azadlıq — daimi hədəf kimi, eyni zamanda — ağır yük kimi...
Nizami Əlisoy
Nizami Əlisoysitat gətirir3 il öncə
Biz elə hey yoldaş Stalini lənətləyirik və təbii ki, bunun bir nədəni var. Amma yenə də soruşmaq istərdim: dörd milyon donosu kim yazıb (bu rəqəm qapalı partiya sənədlərində hallanıb)? Dzerjinski? Yejov? Abakumovla Yaqoda?
Elə şey yoxdur. Onları sadə sovet adamları yazıblar. Bu isə o anlama gəlir ki, ruslar — donosçu və çuğulçu millətdir? Heç bir halda. Sadəcə, tarixi anın ümumi yönümü burada öz sözünü deyib.
Əlbəttə ki, xeyrə və şərə əzəli meyillilik amili mövcuddur. Üstəlik həyatda mələklər və şeytanlar var. Müqəddəslər və mərdimazarlar. Yaxşılar və yamanlar. Amma bunlar müstəsna hallardır.
Nizami Əlisoy
Nizami Əlisoysitat gətirir3 il öncə
Əlbəttə ki, xoşbəxtlik — yoxdur. Dinclik də yoxdur. Üstəlik iradəm də zəifdir. Və sairə...
Misir Məmmədli
Misir Məmmədlisitat gətirir4 il öncə
Bu kitabda müəllif öz personajlarından heç birini mühakimə etmir — o bilir: başqa insanlara qarşı iradlarımızın əksəriyyətini biz tam əsasla özümüzə yönləndirə bilərik.
Misir Məmmədli
Misir Məmmədlisitat gətirir4 il öncə
Təsir — materiyanın bədiiliyində yox, materialın özündə aşılanardı.
Misir Məmmədli
Misir Məmmədlisitat gətirir4 il öncə
Sizə bir daha xatırladıram ki, düşərgə — səciyyəvi sovet müəssisəsidir. Və təkcə özünün inzibati-təsərrüfat quruluşuna görə yox. Təkcə yuxarıdan tətbiq edilən ideologiyaya görə yox. Və təkcə qüvvədə olan ənənəvi rəsmiyyətçiliyə görə yox...
Düşərgə — ruhən sovet müəssisəsidir. Daxili mahiyyətinə görə.
Sıravi cinayətkar, bir qayda olaraq, tamamilə loyal — sadiq sovet vətəndaşıdır.
Misir Məmmədli
Misir Məmmədlisitat gətirir4 il öncə
Etinasızcasına qatlanmış, bir kənara atılmış örtüklərlə dolu həyat... Sadə və birmənalı mahiyyət...
Misir Məmmədli
Misir Məmmədlisitat gətirir4 il öncə
Qiyabi qadın”la yazışma — ədəbazlıq və ibarəpərdazlıqdır. Heyhat, bu məktublarda nə qədər dərin duyğular yatır!..
Hiss olunur ki, məhkuma onun rəzil həyatından kənarda yatan nələrsə lazımdır. Zonadan və cəzadan kənarda. Onun özündən kənarda. Elə nəsnələr ki, ona özünü unutdurmağı bacarsın. Xudbinlik atının cilovunu heç olmasa müvəqqəti buraxsın. Gözdən-könüldən ümidsizcəsinə uzaq olan, demək olar ki, əfsanəvi təsir bağışlayan nələrsə. Ola bilsin, əlavə işıq mənbəyi. Hansısa təmənnasız sevgi hədəfi. Çox da dərin olmayan — sərsəm, dəbdəbəli... Amma məhz sevgi...
Misir Məmmədli
Misir Məmmədlisitat gətirir4 il öncə
Zonada məktəb var. Karyera, uğur kimi mətləblər var.
Burada insani münasibətlərin bütün tarazlığı qorunub saxlanır.
Misir Məmmədli
Misir Məmmədlisitat gətirir4 il öncə
Mən artıq demişəm ki, zona — dövlətin modelini xatırladır. Burada da idman, mədəniyyət, ideologiya var. Kommunist Partiyası kimi bir şey var (daxili intizam bölməsi). Zonada komandirlər və sıravilər var. Akademiklər və cahillər var, milyonçular və yoxsullar var.
Misir Məmmədli
Misir Məmmədlisitat gətirir4 il öncə
Qarşısında qalın cırıq kitab şellənirdi
Misir Məmmədli
Misir Məmmədlisitat gətirir4 il öncə
Səriştəli məhkumun nitqi ona öyrəşdiyi bütün mülki bərbəzəyi əvəz edir. Yəni saç düzümünü, xarici kostyumu, ayaqqabını, qalstuku, eynəyi... Üstəlik pulu, sosial statusu, mükafatları və imtiyazları...
Yaxşı tərtibatlı nitq çox vaxt düşərgə ağsaqqalının yeganə silahına çevrilir. İctimai təsirin yeganə vasitəsinə... Nüfuzunun sarsılmaz və sabit bünövrəsinə...
Sanballı düşərgə nitqi sənətkara hörmət qazandırır. Əmək xidmətləri düşərgədə nəzərə alınmır. Hətta — əksinə. Azadlıqdakı uğurlar unudulur. Yalnız Söz qalır
Misir Məmmədli
Misir Məmmədlisitat gətirir4 il öncə
O — maskaraddır, parlaq, ədalı və azad yaradıcılıq aksiyasıdır.
bookmate icon
Minlərlə kitab – bir abunəlik
Siz kitab deyil, rus dilində ən böyük kitabxanaya çıxış imkanı alırsınız.
fb2epub
Faylları buraya köçürün, bir dəfəyə 5-ə qədər fayl