PLUTARX

İSGƏNDƏR ZÜLQƏRNEYN

    Elçin Amirovsitat gətirirkeçən il
    Axırıncı sofistdən İsgəndər soruşdu ki, insan nə vaxta qədər yaşamalıdır, o da cavab verdi ki, ölməyinin yaşamağından üstün olduğunu görənə kimi yaşamaq lazımdır.
    Elçin Amirovsitat gətirirkeçən il
    “Bir müdrik ki, özüyçün müdrik deyil, iyrəncdir mənə.”
    M.Vəlizadəsitat gətirir3 il öncə
    Filipp görürdü ki, İsgəndər təbiətən inadkardır, hirslənəndə isə heç bir zorakılığa görə geri çəkilmir, amma ağıllı sözlə onu asanlıqla döndərmək olur. Buna görə atası əmr verməkdən daha, çox onu inandırmağa çalışırdı.
    Pusta Kerimovasitat gətirirkeçən il
    İsgəndər Kirin qəbirüstü yazılarını oxuyub onun yunanca tərcümə edilməsini əmr etdi. Orada belə yazılmışdı: “Ey insan, sən kim olsan da, hardan gəlsən də, mən bilirəm ki, sən bura gələcəksən, mən Kirəm, pars dövlətinin yaradıcısı. Gəl məni bədənimi örtən bir ovuc torpaqdan da məhrum etmə”.
    Pusta Kerimovasitat gətirirkeçən il
    O dedi ki, Filippin qələbəsinin və ucalmasının yeganə səbəbi yunanlar arasındakı ixtilafdır və özünün haqlı olmasının sübutu kimi aşağıdakı misranı söylədi: “Araya ədavət düşəndə əclaf çatır şərəfə.”
    Pusta Kerimovasitat gətirirkeçən il
    Birincini hədsiz sevib, ikinciyə isə dərindən hörmət bəsləyərək İsgəndər tez-tez deyərdi ki, Hefestion İsgəndərin dostudur, Krater isə şahın.
    Pusta Kerimovasitat gətirirkeçən il
    İsgəndər onlardan soruşdu ki, suyu kimin üçün aparırlar. Makedoniyalılar belə cavab verdilər: “Oğlanlarımız üçün aparırıq, amma əgər sən yaşasan, biz bu oğullarımızı itirsək də, eybi yoxdur, başqa oğullarımız doğular”. Bu sözləri eşidib İsgəndər dəbilqəni aldı, amma ətrafına boylanıb görəndə ki onu əhatə edən bütün atlılar suya baxırlar, o, bir qurtum da içmədən dəbilqəni geri qaytardı. Ona su gətirənlərə təşəkkür edib dedi: “Mən suyu tək içsəm, onlar ruhdan düşər”.
    Pusta Kerimovasitat gətirirkeçən il
    Məhz bu döyüşdə makedoniyalılardan çoxlu ölən və yaralanan oldu, belə ki, onlar cəngavər və xilas olmaq istəyən adamlarla vuruşurdular.
    Pusta Kerimovasitat gətirirkeçən il
    Nəhayət, dövlətin bütün əmlakı paylanıb dağıdıldıqdan sonra Perdikka ondan soruşdu: “Hökmdar, bəs özünə nə qaldı?” İsgəndər cavab verdi: “Ümidlər”. “Belə olduqda, – Perdikka söylədi, – səninlə birlikdə yola çıxdığımız üçün bizim də orda payımız var”. Perdikka onunçün ayrılmış əmlakdan imtina etdi və İsgəndərin bir neçə başqa dostu da onun kimi elədi.
    Pusta Kerimovasitat gətirirkeçən il
    “Əgər mən İsgəndər olmasaydım, Diagen olmaq istərdim”.
    Pusta Kerimovasitat gətirirkeçən il
    Şah onun kim olduğunu soruşanda, Timokleya cavab verdi ki, yunanların azadlığı uğrunda Heroneyada Filippə qarşı vuruşub həlak olan Teagenin bacısıdır. Qadının cavabından və elədiklərindən heyrətə gələn İsgəndər onun və uşaqlarının azad olunması üçün əmr verir.
    Atalin Axmedovsitat gətirirkeçən il
    Diagen günün qabağında uzanıb qızınırdı. Bu qədər adamın ona yaxınlaşdığını görüb azca yerindən dikələn filosof diqqətlə İsgəndərə baxdı. Çar salam verib ondan soruşdu ki, bir istəyi-zadı yoxdur ki? “Bir az kənara çəkil ki, günün qabağını tutmayasan”, – deyə Diagen cavab verdi.
    M.Vəlizadəsitat gətirir3 il öncə
    Kalanı Taksil İsgəndərin yanına gəlməyə razı saldı. Bu filosofun adı əslində Sfin idi, amma o rast gəldiyi adamların hamısını hind dilində “kale” sözüylə salamladığı üçün yunanlar ona Kalan adını verdilər.
    M.Vəlizadəsitat gətirir3 il öncə
    Çar hakimə müraciətlə dedi ki, hökm oxunsun. Hakim bildirəndə ki onların hamısı bir-birilərindən pis cavab verdilər, İsgəndər səsləndi: “İndi ki sən belə qərar çıxartdın, özün birinci öləcəksən”. Sofist buna etiraz elədi: “Onda, ey şah, sən yalançı olarsan. Çünki dedin ki, kim pis cavab verərsə, birinci onu öldürəcəksən”.
    M.Vəlizadəsitat gətirir3 il öncə
    Digərinə sual verildi ki, nə güclüdür: həyat, ya ölüm? Sofist dedi ki, həyat, çünki o, bütün məşəqqətlərə sinə gərir. Axırıncı sofistdən İsgəndər soruşdu ki, insan nə vaxta qədər yaşamalıdır, o da cavab verdi ki, ölməyinin yaşamağından üstün olduğunu görənə kimi yaşamaq lazımdır.
    M.Vəlizadəsitat gətirir3 il öncə
    Üçüncüsündən İsgəndər soruşdu ki, heyvanların ən hiyləgəri hansıdır, sofist cavab verdi ki, insanın indiyə kimi tanımadığı heyvan. Dördüncüsünə sual verildi ki, onlar hansı niyyətlə hind şahını üsyana çağırdılar, cavab verdi ki, şahın gözəl yaşaması və ya gözəl ölməsi niyyətiylə. Beşinciyə sual verildi ki, əvvəlcə hansı olub – gecə, ya gündüz? Sofist cavab verdi ki, gün bir gün əvvəl oldu, lakin şahın üzündə təəccüb ifadəsini görüb əlavə etdi ki, müdrik sual verən, mütləq cavab da alar. İsgəndər altıncıya müraciət edib soruşdu ki, insan özünü necə aparmalıdır ki, hamı onu sevsin. Cavab: ən böyük məhəbbətə o adam layiqdir ki, qüdrətli ola-ola qorxu oyatmır. Qalan üç nəfərin birindən soruşdu ki, insan Allaha necə çevrilə bilər, sofist cavab verdi ki, insan o zaman Allaha çevrilə bilərdi ki, o, insan üçün qeyri-mümkün olan bir iş görsün.
    M.Vəlizadəsitat gətirir3 il öncə
    İsgəndər öz təhrikləri ilə ona az ziyan vurmayan on gimnosofisti18 əsir aldı. Qısa və sərrast cavab vermək bacarıqlarıyla məşhur olan bu adamlara bir neçə çətin sual verib şərt qoydu ki, düz cavab verməyənləri bir-bir növbə ilə öldürəcək. Onların ən böyüyünə hakimlik eləməyi həvalə etdi. Birinci gimnosofist – ölülər çoxdur, ya dirilər – sualına cavab verdi ki, dirilər, çünki ölülər artıq yoxdur. İkinci gimnosofist – yer ən böyük heyvanları yetişdirir, ya dəniz – sualına cavab verdi ki, yer, çünki dəniz də yerin bir hissəsidir.
    M.Vəlizadəsitat gətirir3 il öncə
    Porla döyüş Bukefalın həyatı bahasına başa gəldi. Əksər tarixçilərin məlumatına görə at aldığı yaralardan öldü, amma elə o dəqiqə yox, sonralar, müalicə vaxtı. Onesikritsə təsdiq edir ki, Bukefal otuz beş yaşında qocalıqdan öldü. İsgəndər atın ölümünə çox mütəəssir oldu. O qədər atın fikrini çəkirdi ki, elə bil yaxın dostunu itirmişdi. Atın xatirəsini yaşatmaq üçün o, Gidasp əyalətində şəhər saldırıb adını Bukefaliya qoydu. Deyirlər ki, o özünün böyütdüyü sevimli iti Periti də itirdi. İsgəndər onun da adına şəhər saldırmışdı. Sotion deyir ki, bu barədə Potamon Lesbosludan eşitmişdir.
    M.Vəlizadəsitat gətirir3 il öncə
    Por əsir alınanda İsgəndər soruşdu ki, onunla necə rəftar edilsin. Por dedi: “Şaha layiq”. İsgəndər soruşdu ki, o daha nə isə əlavə eləmək istəmir ki?
    Por cavab verdi: “Hər şey iki kəlmə sözdə ifadə olunub: şaha layiq”. Poru satrap təyin edən İsgəndər nəinki onu öz vilayətində hakim saxladı, həm də ona yeni torpaqlar verib əvvəllər müstəqil olan hindliləri də ona tabe etdi.
    M.Vəlizadəsitat gətirir3 il öncə
    Düşmənləri israr edirdilər ki, Germolayın: “Ən məşhur adam olmaq üçün nə etmək lazımdır?” – sualına Kallisfen guya belə cavab verib: “Bunun üçün ən məşhur adamı öldürmək lazımdır”.
fb2epub
Faylları buraya köçürün, bir dəfəyə 5-ə qədər fayl