Umberto Eco

Sifir Sayi

Vusala Mammadova
Vusala Mammadovasitat gətirir9 ay öncə
Umberto Eko “Sıfır sayı” əsərində İtaliyanın son illərdəki tarixini gözdən keçirir. Bu əsərdə oxucular “Gladio” adlı gizli təşkilatdan, Roma papasının qətlə yetirilməsindən, hökumət çevrilişlərindən, terror təşkilatlarıyla xüsusi xidmət orqanları arasındakı müəmmalı əlaqələrdən xəbərdar olacaqlar. Umberto Eko bu əsərdə İtaliyanı idarə etmiş faşist hakimiyyətini dərindən araşdırır və mövzunu Mussolininin üzərində qurur.

Yazıçı 1992-ci il İtaliyası ilə Mussolini İtaliyası arasında müqayisələr aparmaqla yanaşı, pis jurnalistliyin insanları necə bir fəlakətə sürükləyə biləcəyini də incə detallarla oxucuya izah edir. “Sıfır sayı” əsəri bir çox dolaşıq və müəmmalı hadisələri bir yerə toplayaraq İtaliyanın son əlliillik tarixi haqqında oxucuda fikir yaradır.

Bu gün vicdanlı jurnalistliyin əhəmiyyətini dərk etmək istə­yənlər, xalqın xəbərləri olduğu kimi deyil, müəyyən adamların istədiyi kimi almasının bir ölkənin taleyini necə dəyişdirdiyini görmək istəyənlər Umberto Ekonun “Sıfır sayı” əsərini mütləq oxumalıdırlar.
Nijat Rustamov
Nijat Rustamovsitat gətirir4 ay öncə
Kim nə qədər çox şey bilirsə, demək, işləri də bir o qədər tərs gedir.
Nijat Rustamov
Nijat Rustamovsitat gətirir4 ay öncə
Qeyri-mümkün ümidlərlə yaşayan insan – artıq məğlub bir insandır.
Vusala Mammadova
Vusala Mammadovasitat gətirir9 ay öncə
Əgər çox şey tələb etməsən, həyata dözmək olar.
Vusala Mammadova
Vusala Mammadovasitat gətirir9 ay öncə
Günorta vaxtı bir sandviç yemək üçün kafeyə gedərkən ona dedim:

– İstəyirsən, hər şeyin üstündən xətt çəkib, bu məsələni lazımi orqanlara xəbər verək və Simei ilə komandasını rüsvay edək?

– Kimlərin yanına gedəcəksən? – Maya məndən soruşdu. – Birincisi, mənə görə özünü məhv etmə, ikincisi, yavaş-yavaş anladığıma görə, bütün qəzetlər eyni resept üzrə hazırlanırsa, kimdən kimə şikayət edəcəksən? Yeri gəldikdə onlar bir-birini müdafiə edirlər.

– Sən də Braggadocio kimi hər yerdə məkrli planlar axtarma. Belə danışdığım üçün məni bağışla, çünki... – cümləmi necə bitirəcəyimi bilmirdim, – çünki səni sevirəm.

– Bunu mənə ilk dəfə dediyini bilirsənmi?

– Axmaqlıqdır, onsuz da eyni fikirdə deyilikmi?

Amma bu həqiqət idi. Otuz ildən çox idi ki, heç kəsə belə sözlər deməmişdim. May ayı idi və mən otuz ildən sonra baharın gəlişini sümüklərimdə hiss edirdim.
Vusala Mammadova
Vusala Mammadovasitat gətirir9 ay öncə
Qəzetin 0/1 sayında hansı xəbərləri yerləşdirəcəyimizi düşünməyə davam edərkən, Simei hər kəsin işinə görə bəzi mühüm prinsiplər haqqında yeri gəldikcə geniş məlumatlar verirdi.

– Kolonna, demokratik mətbuatın əsas prinsipinə necə əməl edildiyini, ya da əməl edilirmiş kimi göstərildiyini həmkarlarınıza izah edin: faktlar rəylərdən ayrı tutulmalıdır. “Sabah” qəzetində rəylərə kifayət qədər yer veriləcək və bunların rəy olduğu xüsusilə vurğulanacaq. Amma əsas məqalələrin sadəcə faktlardan ibarət olduğunu necə sübut edəcəyik?

– Çox sadə, – dedim. – Böyük anqlosakson qəzetlərinə baxın. Məsələn, bir yanğın ya da avtomobil qəzasından bəhs edirlərsə, özlərinin nə düşündüklərini açıq şəkildə söyləməzlər. Bunun üçün bir şahidin, yoldan keçən adamın, ictimaiyyəti təmsil edən birinin fikirlərini dırnaq içində xəbərə daxil edərlər. Dırnaq içində verildikdə o sözlər faktlara çevrilir, bu bir şəxsin öz fikrini bildirməsi faktıdır. Lakin elə görünə bilər ki, jurnalist sadəcə özü kimi düşünən şəxslərin fikirlərinə yer verir. Buna görə də, baş vermiş hadisəyə fərqli baxışlar olduğunu göstərmək üçün bir-birinə zidd olan iki ayrı fikrə yer verilir. Beləcə, qəzet faktın özünə şübhə yeri qoymur. Hiyləgərlik ondadır ki, əvvəlcə əsassız bir fikir, sonra daha məntiqli və jurnalistin mövqeyinə yaxın ikinci fikir dırnaq içinə alınmaqla verilir. Belə olduqda, oxucu iki fərqli nöqteyi-nəzərdən də xəbərdar olduğunu düşünür, amma əslində daha inandırıcı olanı qəbul etməyə yönəldilir. Nümunə verim. Tutaq ki, bir viaduk21 çöküb, yük maşını aşıb və sürücü də həlak olub. Mətn hadisəni ətraflı şəkildə təsvir etdikdən sonra belə deyəcək: bizimlə tindəki qəzet köşkünün sahibi, 42 yaşlı cənab Rossi söhbət etdi. “Nə deyə bilərəm, alın yazısıdır, – o dedi. – Bu zavallı adam üçün çox məyus oldum, amma nə etmək olar, taledir”. Bundan dərhal sonra yaxınlıqdakı inşaat meydançasında işləyən 34 yaşlı cənab Biankiyə söz verilir və o da belə deyir: “Günah, əlbəttə, bələdiyyənindir, bu viadukun nasaz olduğu çoxdan məlum idi”. Sizcə, oxucu özünü kiminlə eyni tutmaq istəyər? Kiməsə yaxud nəyəsə hirslənərək məsuliyyətə işarə edənlə, düzdür? Aydın oldu. Nəticə nəyi dırnaq içinə almağınızdan asılıdır.
Kamil Kamilli
Kamil Kamillisitat gətirir2 ay öncə
BBC-dən eşitdiyimiz hər şeyi əvvəlcə qəbul etməyi, sonra unutmağı bacardıqsa, deməli, xəcalət hissini itirməyə öyrəşirik. Bu axşamkı verilişdə müsahibə verən hər kəsin bu və ya digər əməlini necə sakitcə danışdığını gördün; üstəlik, hamısı sanki mükafat alacaqlarını gözləyirdilər. Barokko dövrünün işıq və kölgəsi artıq yoxdur, kontr-islahatlar dövrü arxada qalıb, alış-verişlər en plein air39 baş verir; sanki hər şeyi impressionist rəssamlar çəkir: korrupsiyaya icazə verilir, mafiya nümayəndəsi parlament üzvü seçilir, qaçaqmalçılar hökumətdə vəzifə tutur, həbsxanalarda isə sadəcə albaniyalı toyuq oğruları yatır. Namuslu insanlar BBC-yə inanmadıqları üçün və bu axşamkı kimi proqramlara deyil, zir-zibilə baxdıqları üçün, əclaflara səs verməyə davam edəcəklər. Mühüm bir şəxs öldürüldükdə, dövlət dəfn mərasimi təşkil etdikdə, əksər insanın televiziyaya baxdığı bir saatda Vimerkatenin tele alış-veriş kanalları verilişə başlayacaq.
Kamil Kamilli
Kamil Kamillisitat gətirir2 ay öncə
Əgər çox şey tələb etməsən, həyata dözmək olar.
Kamil Kamilli
Kamil Kamillisitat gətirir2 ay öncə
Əgər daim məğlub olduğunu bilirsənsə, yeganə təsəllin bu olur ki, ətrafdakı hər kəsin, hətta qaliblərin də məğlub olduğunu düşünürsən.
Kamil Kamilli
Kamil Kamillisitat gətirir2 ay öncə
Yalan – şüurun hakimiyyətidir, həm də hakimiyyətin şüurudur”
Kamil Kamilli
Kamil Kamillisitat gətirir2 ay öncə
Fikir versəniz, televiziyalar da belə edir, gedib övladını torpağa vermiş ananın qapısını döyürlər və qadına: “Uşağınızın öldüyünü eşitdikdə nə hiss etdiniz?” – deyə sual verirlər. Tamaşaçının gözü yaşarır və hər kəs məmnun qalır. Alman dilində yaxşı bir söz var: Schadenfreude – başqalarının kədərinə sevinmək.
Kamil Kamilli
Kamil Kamillisitat gətirir2 ay öncə
ilk günlərdə etdiyim bir yaramazlığa bəhanə uydurmaq üçün məni bağışlamasını, axmaq olduğumu demişdim. O da cavabında demişdi ki, axmaq olsan belə, səni sevirəm. Bu cür sözlər adamı eşq dəlisi edir. Amma sonra arvadım, yəqin ki, onun səbir edə biləcəyindən daha da axmaq olduğumu anlamışdı və evliliyimiz bitmişdi.
Kamil Kamilli
Kamil Kamillisitat gətirir2 ay öncə
Amma bəlkə də mən uğursuz adamam. Ömürlərinin axırına qədər valideynlərimin qulluğunda dura bilmək üçün universiteti yarıda buraxdım, sonra yenidən başlamaq üçün artıq çox gec idi. İndi mağara kimi bir evdə yaşayıram. Heç vaxt xüsusi müxbir kimi, məsələn, Körfəz müharibəsinə ezam olunmayacağam... Nə edəcəyəm? Horoskop yazacağam, sadəlövh insanları aldadacağam. Bu uğursuzluq deyilmi?
Kamil Kamilli
Kamil Kamillisitat gətirir2 ay öncə
nikbin proqnozlar hazırlayın, çünki insanlar gələcək günlərdə xərçəngdən öləcəklərini eşitmək istəməzlər. Bizə hamıya uyğun gələn universal proqnozlar lazımdır, yəni altmış yaşında bir qadın oxucu ona aşiq olmuş bir gənclə qarşılaşacağına inanmaz. Amma proqnozlara görə, məsələn, oğlaqların yaxın vaxtlarda yaxşı və gözlənilməz bir xəbər alacaqları hamıya uyğun gələr, bunu yeniyetmə də özünə görə yozar, qoca da və hətta mühasib də bunu maaş artımı olaraq görüb sevinər.
Kamil Kamilli
Kamil Kamillisitat gətirir2 ay öncə
İndi çox cəld hərəkət etməliyəm, çünki pula ehtiyacım var. Simeinin bizə verəcəyi cüzi maaş mənə bəs etməz.

– Yaşamağa bəs etməz?

– Yox, maşın almağa. Əlbəttə, maşını kreditlə alacağam, amma krediti də ödəmək lazımdır. Həm də bu avtomobili tez bir zamanda almalıyam, çünki araşdırmalarım üçün lazımdır.

– Deməli, maşın almağa pul qazanmaq üçün araşdırmalara ehtiyacın var, araşdırmalar aparmaq üçünsə sənə maşın lazımdır.
Kamil Kamilli
Kamil Kamillisitat gətirir2 ay öncə
Keçən il Körfəz müharibəsi zamanı televiziya kanallarında göstərilmiş Fars körfəzində neftə bulaşaraq can verən qarabatdaq haqqında xəbərləri xatırlayırsanmı? Sonradan sübut olundu ki, o mövsümdə Fars körfəzində qarabatdaq olması mümkün deyil və o kadrlar səkkiz il əvvəl, İran-İraq müharibəsi dövründə çəkilibmiş. Bəziləri də deyirdi ki, qarabatdağı zooparkdan götürüb neftə bulamışdılar. Yəqin, faşist cinayətlərini göstərmək üçün də belə ediblər. Bir daha deyirəm, mən atamın ya da babamın fikirlərini bəyənmirəm və yəhudilərin öldürülmədiyini iddia etmirəm. Digər yandan, ən yaxşı dostlarımın arasında yəhudilər də var. Amma daha heç bir şeyə kor-koranə inanmıram. Amerikanlar Aya həqiqətən uçublarmı? Hər şeyi studiyada quraşdırıb çəkiliş apara bilərdilər, üstəlik Aya düşdükdən sonra astronavtların kölgəsinə diqqət yetirsən, çox da inandırıcı görünmür. Körfəz müharibəsi həqiqətən olubmu, yoxsa bizə köhnə arxiv materiallarını göstəriblər? Yalanlar dünyasında yaşayırıq və sənə yalan deyildiyini bilirsənsə, üstəlik daim şübhə içində yaşamağa məcbursan. Mən həmişə şübhələnirəm. Şahidlik edə biləcəyim yeganə həqiqi şey – bir neçə on il keçmişdəki kimi qalan bu Milandır.
Kamil Kamilli
Kamil Kamillisitat gətirir2 ay öncə
Bu müddət ərzində bütün uğursuzların qurduğu xəyalları qururdum. Günlərin bir günü mənə şöhrət və sərvət qazandıracaq kitabımı yazacağımı düşünürdüm. Böyük yazıçı olmağın yollarını öyrənə bilmək üçün detektiv kitablar yazan və spagetti-vestern artistləri kimi öz yazdıqlarını amerikalı adıyla nəşr etdirən bir yazıçının yanında zənci (indi buna siyasi etika naminə ghost writer7 deyilir) kimi tər tökdüm
Kamil Kamilli
Kamil Kamillisitat gətirir2 ay öncə
Bəxti gətirməyənlər öz zəhmətləri ilə inkişaf etmiş şəxslər kimi uğur qazananlarla müqayisədə daha geniş biliyə sahibdirlər; uğur qazanmaq üçün yalnız bir sahəni bilmək, başqa şeylərə vaxt itirməmək lazımdır; hərtərəfli biliyin verdiyi zövq – uğursuzlara məxsusdur. Kim nə qədər çox şey bilirsə, demək, işləri də bir o qədər tərs gedir.
Nijat Rustamov
Nijat Rustamovsitat gətirir4 ay öncə
Əgər çox şey tələb etməsən, həyata dözmək olar
Nijat Rustamov
Nijat Rustamovsitat gətirir4 ay öncə
Əgər daim məğlub olduğunu bilirsənsə, yeganə təsəllin bu olur ki, ətrafdakı hər kəsin, hətta qaliblərin də məğlub olduğunu düşünürsən.
fb2epub
Faylları buraya köçürün, bir dəfəyə 5-ə qədər fayl